Różnice kulturowe w mowie ciała, o których powinieneś wiedzieć

Kontakt wzrokowy, postawa, mimika oraz gesty przekazują więcej niż tysiąc słów. Poniekąd są najważniejszą częścią naszej komunikacji niewerbalnej. Jednak istnieją pewne – kulturowo uwarunkowane – różnice w sposobie, w jaki ludzie z różnych zakątków świata wykorzystują swoje ciało do komunikowania się. Są one zarówno oczywiste, jak i czasem bardzo subtelne. W każdym razie, będąc obywatelem współczesnego świata, podróżując po nim lub pracując w międzynarodowej firmie, warto je poznać. Choćby po to, by kogoś przypadkowo nie urazić bądź nie wprowadzić w zakłopotanie. Dzisiaj przedstawimy Ci różnice kulturowe w mowie ciała.

Uścisk dłoni w różnych krajach

Choć dla mieszkańców Europy uścisk dłoni wydaje się być czymś naturalnym i serdecznym. Należy mieć jednak świadomość, że w innych kręgach kulturowych można kogoś nim urazić. W kulturze zachodniej pewne uściśnięcie dłoni odbierane jest jako wyraz szacunku dla drugiego człowieka oraz wyrażenie własnej pewności siebie. Z kolei na Dalekim Wschodzie będzie to odbierane jako nietakt. Mocne ściśnięcie komuś dłoni będzie tam świadectwem agresywności. Stąd tamtejsi obywatele zamiast uścisku dłoni wolą się sobie ukłonić. Z kolei w Afryce Środkowej i Południowej, dotyk nie jest taki mocny jak w kulturze zachodniej. Jest dłuższy i delikatniejszy, a lewa ręka zwykle wędruje na łokieć lub splecione dłonie, by gest ten dodatkowo wzmocnić. W Turcji zaś mocne ściśnięcie dłoni rozmówcy zostanie odebrane jako niegrzeczne. Natomiast w krajach islamskich mężczyzna nigdy nie poda ręki kobiecie spoza rodziny.

Zobacz: Emocjonalna mapa twarzy, czyli co możemy wyczytać z twarzy? Video

różnice kulturowe w mowie ciała

Różnice kulturowe w mowie ciała, a wyraz twarzy

Badania przeprowadzone przez amerykańskiego psychologa, Paula Ekmana, pokazują, że ponad 90% wyrazów twarzy zostaje jednakowo rozpoznanych przez osoby reprezentujące odmienne kultury. Grupę badawczą stanowili respondenci zarówno z kultury zachodniej, jak i niepiśmienne osoby z Afryki. Na potrzeby badania stworzono ponad 10 tysięcy obrazów przedstawiających twarze wyrażające różne emocje. Okazuje się, że istnieje kilka ekspresji twarzy, które są uniwersalne na świecie. Należą do nich:

  • szczęście, które poznasz po uniesionych kącikach ust i policzkach oraz sieci zmarszczek mimicznych wokół oczu;
  • smutek charakteryzują opuszczone kąciki ust i podniesiona wewnętrzna część brwi;
  • zaskoczenie przejawia się w rozchylonych ustach, szeroko otwartych oczach i uniesionych brwiach;
  • strach na całym świecie idzie w parze z wygiętymi w łuk brwiami, szeroko otwartymi oczami i ustami;
  • wstręt rozpoznasz po opuszczonych brwiach, uniesionej górnej wardze i policzkach oraz zmarszczonym nosie;
  • gniew widać po zmarszczonych brwiach, wypadających z orbit gałkach ocznych i mocno zaciśniętych ustach.

Gesty rękoma

O ile emocje wyrażane z pomocą twarzy są w znacznej mierze jednoznacznie interpretowane przez mieszkańców różnych zakątków świata, o tyle sprawa nie jest taka oczywista, gdy przychodzi do gestów wykonywanych rękoma. Najlepszym tego przykładem będzie pewna wpadka Georga W. Busha z 2005 roku. Cofnijmy się do meczu Texas Longhorn, drużyny, która za swoje logo obrała byka. Ówczesny prezydent USA, chcąc wyrazić poparcie dla sportowców, podniósł pięść z wyciągniętymi palcami – wskazującym i małym. Zapewne doskonale znasz ten gest z koncertów metalowych zespołów i nawiązania do pentagramu. Ale nie chodzi tylko o tę interpretację takiego ułożenia palców. W krajach śródziemnomorskich i Ameryki Łacińskiej taki gest skierowany do rozmówcy oznacza, że zdradza go małżonek. Chyba nie tak chciał zostać odebrany George W. Bush, prawda?

Idźmy dalej, bo o wpadkę gestykulacyjną nie tak trudno. Weźmy choćby tzw. znak „OK” , czyli połączenie kciuka z palcem wskazującym. W kulturze zachodniej odbierzemy to jako „OK”, ale już w Grecji, Hiszpanii czy Brazylii pokazanie komuś takiego ułożenia palców jest dla niego obrazą. Natomiast w Turcji ten gest jest odbierany jako obraza dla homoseksualistów.

Problematyczny może okazać się także skierowany w górę kciuk. Choć w Ameryce i Europie jest symbolem dobrze wykonanej pracy, w Grecji lub na Bliskim Wschodzie z jego pomocą można komuś wysłać prosty, aczkolwiek obraźliwy komunikat „wal się”.

A co z przywołującym gestem wykonanym palcem wskazującym? W USA i niektórych krajach Europy oznacza on zachęcenie kogoś, aby się do nas zbliżył, natomiast posłużenie się nim na Filipinach grozi aresztem. Dlaczego? Tam jest używany do przywołania psa. Pokazanie go drugiemu człowiekowi odbierane jest za wyjątkowo niegrzeczne. Podobnie ma się sytuacja w Chinach, Azji Wschodniej, Malezji i w Singapurze.

różnice kulturowe w mowie ciała

Kontakt wzrokowy

Kiedy w większości krajów zachodnich kontakt wzrokowy w trakcie rozmowy jest zachowaniem pożądanym świadczącym o zainteresowaniu tym, co przekazuje nam rozmówca, w krajach Bliskiego Wschodu wpatrywanie się komuś w oczy może zostać uznane nie tylko za niewłaściwe, ale i wyzywające. Wszystko dlatego, że w wielu krajach Azji, Afryki czy Ameryki Łacińskiej obywatele przestrzegają hierarchii społecznej i unikanie kontaktu wzrokowego z przełożonym czy starszymi osobami jest dla nich oznaką szacunku. Przejawia się to nawet na gruncie rodzinnym.

Kręcenie głową

Potrząsanie głową z prawej strony na lewą w kulturze zachodniej oznacza, odmowę lub niezgodę z rozmówcą. Gestem oznaczającym przychylność jest natomiast kiwanie nią w stronę klatki piersiowej. Zgoła inaczej prezentuje się ten gest w Indiach, gdzie przechylanie głowy z prawej na lewą oznacza zrozumienie i aprobatę.

Zobacz: Jak ciało komunikuje emocje poprzez mowę ciała?

Dotyk

Mieszkańcy Europy Zachodniej i Dalekiego Wschodu są dosyć oszczędni w dotyku. Poza uściskiem dłoni, stronią od kontaktu fizycznego, co widać na ulicy czy w sklepie, gdzie po przypadkowym szturchnięciu kogoś choćby łokciem, pada „przepraszam”. Oj, tak, w kulturze zachodniej chronimy swojej przestrzeni osobistej. Inaczej już prezentuje się sytuacja w krajach Bliskiego Wschodu, Ameryki Łacińskiej i Europy Południowej. Tam kontakt fizyczny jest czymś normalnym, a nawet pożądanym. Panowie w krajach arabskich trzymają się za ręce i wylewnie całują na powitanie. Wprawdzie nie okazaliby takiej uczuciowości kobiecie, ale w męskim światku jest to normą. Idźmy dalej, w Tajlandii i Laosie dotykanie czyjejś głowy – nawet dziecięcej – nie jest mile widziane. Z kolei w Korei Południowej osoby starsze mogą dotykać młodych ludzi nawet ze znaczącą siłą chcąc przedostać się przez tłum. Takie zachowanie wykonane w drugą stroną byłoby już niedopuszczalne.

Pozycje siedzące

O ile w kulturze zachodniej na firmowych lunchach założenie nogi na nogę nie wzbudzi niczyjej uwagi, to już w Japonii zostanie odebrane jako brak szacunku. Zwłaszcza jeśli przebywa się w obecności szefa, kogoś starszego lub wyższego rangą. Podobnym nietaktem będzie odsłonięcie podeszwy butów w krajach Bliskiego Wschodu lub w Indiach.

Zręczna czy niezręczna cisza?

Zapewne doskonale znasz ten moment, kiedy na spotkaniu zapada niezręczna cisza. W Ameryce Północnej, Wielkiej Brytanii i niektórych krajach zachodniego kręgu kulturowego milczenie może być problematyczne i to zarówno na gruncie zawodowym, jak i prywatnym. Może zostać odebrane jako brak uwagi i zainteresowania towarzyszami. Ale już w innym zakątku naszego globu milczenie może być złotem. Weźmy pod lupę choćby Chiny, gdzie odbierane jest ono jako zgoda i otwartość. W Japonii cisza ze strony kobiety jest dowodem jej kobiecości.

Gesty, kontakt wzrokowy czy ułożenie ciała w trakcie rozmowy mogą mieć różne znaczenie w zależności od kręgu kulturowego, w którym się znajdujemy lub kraju pochodzenia rozmówcy. Dlatego w czasach pracy w międzynarodowych firmach i podróży służbowych, warto mieć na uwadze etykietę, wartości i style komunikacji charakterystyczne dla danego regionu. Dzięki zrozumieniu różnic kulturowych w mowie ciała poprawi się nie tylko relacje interpersonalne, ale i własny wizerunek. To z kolei bezpośrednio może przełożyć się na sukces zawodowy czy prywatny.

różnice kulturowe w mowie ciała